لَا تُقَاتِلُوا الْخَوَارِجَ بَعْدِي فَلَيْسَ مَنْ طَلَبَ الْحَقَّ فَأَخْطَأَهُ، كَمَنْ طَلَبَ الْبَاطِلَ فَأَدْرَكَهُ.
[قال الشريف: يعني معاوية و أصحابه].
و آن حضرت فرمود در باب خوارج:
پس از من خوارج را مكشيد. زيرا كسى كه خواستار حق بوده و به طلب آن برخاسته و به خطا رفته، همانند كسى نيست كه به طلب باطل برخيزد و به آن دست يابد.
[سید رضی: مراد معاويه است و اصحاب او].
گفتار آن حضرت است در باره خوارج:
پس از من خوارج را نكشيد، چون كسى كه حق را بجويد و اشتباه كند مانند كسى نيست كه باطل را بخواهد و آن را بيابد.
منظور حضرت از باطل خواه، معاويه و اصحاب اوست.
پس از من خوارج را مكشيد. چه آن كه به طلب حقّ در آيد و راه خطا پيمايد همانند آن نيست كه باطل را طلبد و بيابد -و بدان دست گشايد-.
[معاويه و اصحاب او مقصود است].
امام عليه السّلام در باره خوارج فرمود:
(1) بعد از من خوارج را نكشيد، زيرا كسيكه مى خواسته حقّ را بدست آورد و خطاء كرده (گمراه شده) مانند كسى نيست كه در راه باطل قدم نهاده و آنرا در يافته.
(سيّد رضىّ فرمايد:) منظور حضرت (از جمله «من طلب الباطل فأدركه» يعنى كسيكه باطل را خواسته و آنرا دريافته) معاويه و پيروان او است. (حضرت از كشتن خوارج نهى فرموده براى اينكه مقصود اصلى آنها بدست آوردن حقّ بوده، و ليكن براى رسيدن بآن براه خطاء افتاده گمراه شدند، و البتّه چنين كسانى سزاوار كشتن نيستند بخلاف معاويه و يارانش كه مقصود اصلى آنان باطل بوده و آنها را بايد كشت، چنانكه در سخن پنجاه و ششم فرمود: «فاقتلوه» يعنى معاويه را بكشيد. و امّا اينكه آن حضرت خوارج را كشت و كشتنشان را بعد از خود نهى فرمود براى اين بود كه آنها پيشقدم در جنگ با آن بزرگوار شده و فتنه و فساد كرده مردم را به بدعتهاى خويش دعوت نموده نيكان را بقتل مى رساندند مانند عبد اللّه ابن خبّاب كه از اصحاب امير المؤمنين بود او را كشتند و شكم زنش را كه آبستن بود دريدند. پس نهى از كشتن ايشان در صورتيست كه فتنه و فساد بر پا نكنند و خون ناحقّ نريزند و اقدام بجنگ ننمايند).
بعد از من با خوارج نبرد نکنيد! زيرا کسى که در جستجوى حق بوده و خطا کرده، همانند آن کس که طالب باطل بوده و آن را بدست آورده است، نمى باشد.
